अप्ठ्यारो पनि छ नर्सिङमा

- प्रतिमा निरौला, बीएन नर्स

मंसिर २, २०७५

९० वर्षअघि (वि.सं १९८५ मा) तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेशरले प्रसुति सेवाका लागि विद्यादेवी, राधादेवी तथा धर्मदेवीलाई तालिमका लागि भारत पठाएपछि नेपालमा नर्सिङ शिक्षा प्रारम्भ भएको हो । नेपालमा बर्सेनि ५ हजारभन्दा बढी नर्सिङ जनशक्ति उत्पादन हुने तथ्यांक छ । नेपालमा हाल करिब ८० हजार दक्ष नर्स छन् । नेपालमा नर्सहरूले भोग्ने समस्या साझा छन् । अधिक कार्यबोझ, न्यून पारिश्रमिक, अत्यधिक श्रमशोषण, लगानीअनुसार कम प्रतिफल तथा सेवामा स्तरोन्नतिको कमीले गर्दा नर्सहरूमा मनोवैज्ञानिक असर देखा पर्दै गएको छ । यस्ता समस्या समाधान हुनै नसक्ने खालका छैनन् । 

सरकारले २५ वर्षअघिकै दरबन्दी कायम राखेको छ । सरकारले नर्सको दरबन्दी पुनरावलोकन गर्ने, विशेष सेवा दिने, मेडिकल कलेजहरूमा उपचार सेवाअनुसार नर्सको अनुपात प्रभावकारी रूपमा मिलाउने र सरकारले निर्धारण गरेको न्यूनतम तलब २३ हजार ५ सय रुपैयाँ कडाइका साथ कार्यान्वयन तथा समयअनुसार तलबको पुनरावलोकन गर्ने हो भने नर्सहरूमा देखिएको मनोवैज्ञानिक असर क्रमिक रूपमा कम हुँदै जानेछ । झन्डै शताब्दी पुरानो इतिहास बोकेको नर्सिङ शिक्षाले अहिले व्यापकता पाए पनि यसको व्यवसायिक पाटो भने उत्साहजनक छैन ।

 

कसरी सुधार गर्ने नर्सिङ क्षेत्र ?

नर्सिङ जनशक्ति जति बढेको छ, त्यसअनुसारको अवसर अझै सिर्जना हुन सकेको छैन । भएका जनशक्ति पनि मापदण्डअनुसार उत्पादन भएका छैनन् । नेपाल नर्सिङ परिषद्का अनुसार नर्सिङ अध्ययन गर्ने एक विद्यार्थीले कम्तीमा तीन जना बिरामीसँग प्राक्टिकल गर्नुपर्ने हुन्छ । कतिपय अवस्थामा बिरामीको अभावमा त्यो मापदण्डको पालना नभएको अवस्था पनि छ । प्रयोगात्मक एवं व्यवहारिक शिक्षा कम अनि व्यापारीकरण बढी हुँदा नर्सिङ शिक्षाको गुणस्तर घट्दै गएको छ । यसतर्फ नियामक निकायले ध्यान दिनु आवश्यक छ ।

शिक्षण क्षेत्रको सुधार मात्र होइन, नर्सिङ पेशाप्रतिको दृष्टिकोणमा समेत सुधार आवश्यक छ । विकसित मुलुकहरूमा नर्सहरूले चिकित्सा विज्ञानकै साझेदारका रूपमा भूमिका निर्वाह गरिरहेको अवस्थामा नेपालमा भने नर्सको भूमिका ज्यादै साँघुरो छ । नेपालमा नर्सहरू विरामीको अभिलेख राख्ने र चिकित्सकले सिफारिस गरेका औषधी बिरामीलाई सेवन गराउने काममा मात्र सिमित छन् । नर्सिङ शिक्षालाई अनुसन्धानमुलक बनाउँदै यसको दायरालाई फराकिलो बनाउन समेत अपरिहार्य छ ।

नर्सिङ प्रशासनमा समेत सुधार आवश्यक छ । नर्सिङ प्रशासकले नर्सिङ जनशक्तिलाई संस्थामा काम गर्ने अनुकुल वातावरण बनाउनुपर्छ । नर्सिङ अनुसन्धानकर्ताले नर्सिङ सेवाको गुणस्तर वृद्धि गर्ने समयसापेक्ष ज्ञान तथा सीपको खोजी गर्नुपर्छ । यस्ता सुधार भए नर्सिङको गरिमा अझ बढ्नेछ ।

निराशाका बीच पनि नर्सिङ क्षेत्रमा अवसर छन् । गैरसरकारी संस्थामा नर्सहरूको माग बढ्दो छ भने सरकारको नीजि तथा सरकारी स्कुलमा अनिवार्य नर्स राख्ने नीतिले पनि अझै केही अवसर सिर्जना भएको छ । प्रशासनिक, शैक्षिक तथा नीतिगत क्षेत्रमा सुधार भए विदेश पलायन भैरहेको जनशक्तिलाई रोक्न सकिन्छ भने निराश भएकाहरूमा आशा जगाउँदै नर्सिङ पेसाको गरिमा अझ बढाउन सकिन्छ ।

प्रकाशित :मंसिर २, २०७५

तपाईको प्रतिक्रिया

कमेन्टको लागि यहाँ click गर्नुहोस्

फेसबूक कमेन्ट गर्नुहोस्

फेसबूक छैन? यो फारम प्रयोग गर्नुहोस्