यात्रा सन्दर्भ

यस्तै हो भने पूरै देश तात्नेछ

किशोर नेपाल, आश्विन २१, २०७५

आफ्नो माग हातमा लिएर आन्दोलनकारी केन्द्रीय राजधानी आइपुगे । निर्मलाका आमा–बाले प्रधानमन्त्री तथा गृहमन्त्री गुहारे । तर, दुवैले निर्मलाका आमा–बालाई औपचारिक आश्वासनबाहेक केही दिएनन । निराशाको स्थितिमा कञ्चनपुर फर्किएकी निर्मलाकी आमाले राज्यबाट सामान्य नागरिकले न्याय नपाउने रहेछ भन्ने धारणा अभिब्यक्त गरिन । पुरा पढ्नुहोस्

सहयोगको राम्रो प्रारम्भ

किशोर नेपाल, आश्विन १७, २०७५

पहिले पहिलेका राजा–महाराजाले विभिन्न विधाका विशिष्ट प्रतिभाको सम्मान गर्थे । उनीहरूको दैनिक आवश्यकता पूरा गर्न राज्यकोषबाट भत्ताको व्यवस्था गरिदिन्थे । यो जायज थियो । किनभने जो प्रतिभा हो, ऊ दाल–भातकै लागि तड्पिने अवस्थामा सिर्जनाको कुरै आउँदैन । प्रतिभाको निरन्तर प्रस्फुटनका लागि राज्यले कलाकार, साहित्यकारको जिम्मेवारी लिनु स्वाभाविक हो । पुरा पढ्नुहोस्

दोख बाँकी छ : अनुप बराल

किशोर नेपाल, भाद्र ३०, २०७५

बिर्सिनु त्यति सजिलो थिएन । इतिहासको एउटा महत्वपूर्ण कालखण्डलाई बिर्सने हो भने हामीले कहिले पाठ सिक्ने इतिहासबाट ? युद्धलाई मूल विषय बनाएर धेरैले सिनेमा बनाएका छन् । यो सजिलो काम त होइन, तर उद्देश्य नै युद्ध सिनेमा बनाउने लिएपछि त्यसैमा केन्द्रित हुनु त पर्‍यो,’ अनुपले वताए । पुरा पढ्नुहोस्

कथा काठमाडौं सहरको

किशोर नेपाल, भाद्र १९, २०७५

इतिहासले धेरै युग बिताइसक्यो । मानदेव, शिवदेव, अंशुबर्मा, जयस्थिति मल्ल, जयप्रकाश मल्ल, रणजित मल्ल बिस्तारै विस्थापित हुन, विस्मृत हुन, हराउन थालेका छन् । इतिहासका पुराना पात्रहरूको सट्टा वर्तमान स्वयं नै एउटा उपन्यास र इतिहास बनेर अघि सर्दैछ । भीम मल्लको रगतको छिटा दन्त्यकथा मात्र हो । पुरा पढ्नुहोस्

हिंसात्मक आन्दोलनलाई छड्के हानेर

किशोर नेपाल, भाद्र १३, २०७५

पवित्राको अतीत अलिकति पनि सुखद छैन । अहिलेको समयमा पनि मानिसहरू अठारौं शताब्दीको चिन्तामा भुटभुटिएर बसेका छन । पवित्राको पिताको निधन हुँदा उनी आमाको पेटभित्रै थिइन् । उनका पिता आँपको रूखमा चढेका थिए आँप टिप्न । त्यही रूखको उचाइबाट खसे उनी । पुरा पढ्नुहोस्

सिनेमा र राजनीतिका हस्ती

किशोर नेपाल, भाद्र ३, २०७५

भरतशमशेरले कति सिनेमाको निर्माण गरेका थिए, कति सिनेमाको निर्देशन गरेका थिए, कति सिनेमामा संवाद लेखेका थिए ? यसको हिसाब–किताब तत्काल गर्न सकिँदैन । भरतशमशेर आफैंमा एउटा विविधतापूर्ण र बहु–आयामिक व्यक्तित्व थिए । उनको सिनेमा व्यवसाय र व्यक्तित्वका बारेमा धेरै कम नेपालीलाई मात्र जानकारी छ । पुरा पढ्नुहोस्

आशान्तको अशान्त मन

किशोर नेपाल, भाद्र २, २०७५

आशान्तालाई राज्यले व्यावसायिक ‘सोच’ प्रशस्त दिए पनि ‘स्रोत’ दिने कुरा सोचेको छ जस्तो लाग्दैन । प्रज्ञा–प्रतिष्ठान, कला प्रतिष्ठान, संगीत–नाटक प्रतिष्ठान, अरू पनि होलान् तर यी सरकारका संस्थाहरू एक त लोकतान्त्रिक छैनन् । दोस्रो स्वेच्छाचारी छन् । त्यसमाथि पनि कला, संगीत, नाटक र प्राज्ञको समाजमा पनि अचाक्ली दलाली छ । पुरा पढ्नुहोस्

दीपकको दाउमा छक्कापन्जा

किशोर नेपाल, श्रावण २१, २०७५

सिक्वेलका रूपमा बन्ने सिनेमाहरूमा चरित्र त उही हुन्छन्, तर कथावस्तु, घटनाक्रम एवं परिवेश फरक हुन्छ । हामी शारीरिक द्वन्द्वमा अलमलिदैनौं, तर कन्फ्लिक्ट हुन्छ हाम्रो सिनेमामा । अलिकति कला र बजारको मिश्रण हुन्छ कथामा । यस पटक हाम्रो कथाको विषय हो– शिक्षा । विषयका हिसाबले हामीले एकदमै नयाँ कुरा समातेका छौं । अहिलेको हाम्रो शिक्षा व्यवस्था राम्रो छैन । शिक्षाका नाममा जसोतसो शिक्षणलाई ठेलिराखेका छौं । पुरा पढ्नुहोस्

काठमाडौं सहरका परिघटना

किशोर नेपाल, श्रावण १२, २०७५

समृद्धिको यो अभियानमा काठमाडौं सहर सबैभन्दा अगाडि छ । यहाँ नपाइने वस्तु केही छैन । तपाईंमा धैर्य छ र दुर्गन्ध सहने आदत छ भने सहज ढंगले थाहा हुन्छ, काठमाडौं अन्तर्राष्ट्रिय सहर हो । यहाँका मानिसहरू थाइल्यान्डबाट प्राउन मगाउँछन्, अस्ट्रेलियाबाट खसीको मासु, भारतबाट प्याजीदेखि पचनोलसम्मका खाद्य पदार्थ, जहाँको जे खान मन छ त्यो उपस्थित छ । पुरा पढ्नुहोस्

सन्दर्भमा साहित्य

किशोर नेपाल, श्रावण १०, २०७५

साँच्चै, चन्द्रशमशेरले दासहरूको अमलेख गरे । यता कसैले पनि त्यो अमलेख शब्दको उच्चारणसम्म गरेको छैन । नयाँ आवरणमा देखिएका छन् दासहरू । अन्तर्आत्माको स्वतन्त्रता पूरै गुमेको छ । मानसिकतामा कुनै परिवर्तन आएको छैन । राज्यले चिनेका १३ हजारभन्दा बढी र नचिनेका अथवा चिन्न इन्कार गरेका २६ हजारभन्दा बढी मानिसको रगत पनि बालुवामा हालेको पानी साबित भएको छ । पुरा पढ्नुहोस्

कर्णालीको कथा

किशोर नेपाल, श्रावण १, २०७५

रायना बिहान उठ्दा विनायकमा झलमल्ल घाम लागिसकेको थियो । उठ्नासाथ ऊ तल ओर्लिई । गाउँका मानिसहरू पसलमा झुम्मिएर चियापानमा राजनीतिको गफ गर्दै थिए, ‘संविधान त नबन्ने भन्दाभन्दै बन्यो । प्रचण्डले पनि रोक्न सकेनन् । झलनाथ–बाबुरामको त कुरै नगरे भो । कांग्रेस गिरिजा बाबु परलोक गएपछि सुत्न थालेको, निदाएको निदाएकै छ ।’ पुरा पढ्नुहोस्